Bosansko Grahovo – Istorija

Praistorijsko vreme

Na području današnjeg Bosanskog Grahova bilo je stanovništva još u praistorijsko doba. Ostaci jednog ili više naselja na lokalitetu Soline kuće najverovatnije potiču iz srednjeg Neolita tj. oko 4.300 godina pre nove ere. Iz vremena oko 2.300 godine pre nove ere (rano bronzano doba) nađeni su grobovi na Gradini u Gradinici kao i grobovi u blizini sela Luka.

Rimsko doba

Bosansko Grahovo se kao naseljeno mesto spominje pod imenom Salvija (Salvia) a nalazilo se na Rimskom putu koji je vodio iz pravca Salone prema severu, na kom su ležali i Resanovci, Donji Unac, Petrovac, Hum…
Iz tog vremena datiraju i nadgrobni spomenici sa natpisima pronađeni u blizini policijske stanice u Grkovcima, tokom 1970-ih. Pretpostavlja se da se na području Bosanskog Grahova osim Salvije nalazilo i drugo Rimsko naselje poznato po imenom Stridon (Stridon). Kraj Rimskog carstva obeležilo je vreme doseljavanja Slovena na područje Grahova kao u celom regionu.

U srednjem veku istoričari beleže pojavu bosanskih krstjana tj. Bogumila na području Grahova .

Iz vremena 12. veka datiraju stećci ”Dobrih Bošnjana”  koji se danas mogu pronaći u selu Pržine i njegovoj okolini. Iz perioda “Bosanskog kraljevstva“ datiraju i tragovi starog rudnika boksita u Bastasima koji je verovatno otvoren za vreme Tvrtka l Kotromanića.

 

Osmanlijsko doba

Bosansko Grahovo potpada 1463. godine  pod osmansku vlast, u kome uglavnom u to vreme živi pravoslavno stanovništvo, ali za Grahovo su bili od značaja tkz. “agrarni“ ustanci iz druge polovine 19. Veka. U tim ustancima se nastojalo zadobiti lokalno stanovništvo i zagrejati za ideju stvaranja moderne države Južnih Slovena.

 

Austrougarsko doba

  1. Bosansko Grahovo ulazi u sastav Austrougarske gde ostaje do kraja Prvog svetskog rata, 1918.

 

Gavrilo Princip

Gavrilo Princip (25.07.1894 – 28.04.1918) je rođen u selu Obljaj kod Bosanskog Grahova kao četvrto od devetoro dece. Gimnaziju je pohađao u Tuzli u Sarajevu. 1912. godine se povezuje sa pripadnicima tajne organizacije “Crna ruka“ i postaje član “Mlade Bosne“, jugoslovenske organizacije koja se zalagala za okončanje austrougarske vladavine u Bosni i Hercegovini.
Izvršio je atentat na austrijskog nadvojvodu Franca Ferdinanda i njegovu suprugu Sofiju u Sarajevu, 28. juna 1914. Osuđen je na dvadeset godina zatvora gde je bio izložen mučenju. Kaznu je služio u Terezinu, gde je i umro od tuberkuloze 28. aprila 1918. godine, malo pred kraj Prvog svetskog rata. Kroz istoriju vlada mišljenje da je Gavrilo Princip kao akter sarajevskog atentata poslužio vladajućoj monarhiji da ultimatumom Srbiji započne jedan od najkrvavijih ratova u svetskoj istoriji. Ali isto tako Gavrilo Princip je postao simbol “Slobodarske ideje i zajedničkog života svih ljudi na ovim prostorima“.
Za sve stanovnike Bosanskog Grahova i celi srpski rod, Gavrilo Princip je jedan od najvećih revolucionara koji se borio za slobodu svog naroda. U istoriji će ostati zapamćena njegova rečenica koji je izgovorio na suđenju učesnicima atentata – „Mi smo voljeli svoj narod“.

Posmrtni ostaci Gavrila Principa se nalaze u zajedničkoj grobnici u Sarajevu, Starom srpskom pravoslavnom groblju Sveti Mihajlo na Koševu.